Veri Ambarı Konsepti(OLAP,OLTP)

Veri Nedir?

Kısaca tanımlamak gerekirse anlamlı bilgi sunan herşey ‘Veri’ olarak tanımlanmaktadır.

İki tip veri bulunmaktadır;

  • Operasyonel Veri(Transactional Data)
  • Analitik Veri (Analytical Data)

1- Operasyonel Veri(Transactional Data)

Firmaların günlük olarak yaptığı işlemlerin kolaylaştırılması ve iş süreçlerinin hızlandırılması için çeşitli bilgisayar sistemleri kullanılmaktadır. Örneğin müşteri yönetim sistemleri(ERP) veya çeşitli e-ticaret yazılımları aracılığıyla günlük olarak veriler üretilmektedir. Bu veriler veritabanı üzerinde saklanmaktadır. Bu veriler Operasyonel Veri olarak adlandırılmaktadır. Bu tip veriler üzerinde gün içerisinde sürekli insert , update ,delete operasyonları gerçekleştirilir. Bu nedenle bu tip veritabanları bu işlemleri daha hızlı gerçekleştirebilmek için tasarlanmıştır. Operasyonel işlemler için tasarlanmış veritabanlarına OLTP(On Line Transactional Processing) veritabanı denilmektedir.

Bu tip verilerin özellikleri aşağıdaki gibidir:

Günlük verilerdir ve çalışma zamanı verileridir
Detaylı bilgi içeren anlık verilerdir.
İş süreçlerinin devamlılığı için gerekli verilerdir.
OLTP sistemler üzerinde tutulmaktadır.
Veri kaynağı, kurumlarda kullanılan kurumsal yazılımlardır.

 

2- Analitik Veri(Analytical Data)

Operasyonel Veriler (Transactional Data) çeşitli ön işlemlerden geçirilerek Analitik Veriler oluşturulur. Operasyonel Veriler işletmenin günlük işlemlerinin sürekliliği için büyük önem arz etmektedir. Ancak Analitik Veri, firmaların karar almalarına yardımcı olacak analizlerin yapılmasına olanak sağlamaktadır. Örneğin firmanın kar-zarar durumu, en yüksek performans gösteren satış sorumlularının belirlenmesi ya da bir bankada kredi verilecek müşterilerin risk oranları vs. gibi çeşitli analizlerin yapılmasına olanak sağlar. Bu tip veriler üzerinde genellikle Select işlemi yapılmaktadır. O yüzden analitik veriler Select işleminin sonucunu hızlı getirecek veritabanları üzerinde barındırılmaktadır.Bu tip veritabanı sistemleri OLAP(On Line Transactional Processing) sistemler olarak adlandırılmaktadır. Analitik veriler genellikle çok büyük verilerden oluşmaktadır ve bu veriler üzerinde karmaşık sorgular çalıştırılmaktadır.

Bu tip verilerin özellikleri aşağıdaki gibidir:

Geçmişe dönük büyük verilerdir
Özet bilgiler içeren tarihsel verilerdir.
Karar alma ve operasyonel süreçlere yardımcı verilerdir.
OLAP sistemler üzerinde tutulmaktadır
Veri Kaynağı OLTP veritabanlarıdır.

 

3- OLAP vs OLTP

OLAP (Online Analytical Processing) sistemler iş süreçlerinde karar vermeye destek sağlayan ve veri analizi için kullanılan veritabanı yazılım araçlarıdır. Bu sistemlerin temel görevi verinin kolayca analiz edilebilmesini sağlamaktır.

OLTP (Online Transaction Processing) sistemler işlem odaklı(transaction-oriented) geliştirilmiş veritabanı yazılım sistemleridir. OLTP sistemlerin ana görevi veriyi işlemektir(update,insert,delete vs.) veri analizi için uygun değildir.

 

OLTPOLAP
Veri kaynağı kurumsal yazılımlardır ve operasyonel verilerdirVeri kaynağı OLTP veritabanlarıdır ve genellikle birleştirilmiş verilerdir.
Genellikle veritabanına ekleme(insert), güncelleme(update) ve silme(delete) sorguları gönderilirÇoğunlukla veritabanına Select sorgusu gönderilir.
Veritabanındaki tablolar genellikle normalize edilmiştir.Veritabanında tablolar genelliklle normalize edilmemiştir.(De-normalized)
Çalıştırılan sorgular genellikle kısa ve basit sorgulardır.Birkaç milisaniye içinde sonuçlanmaktadır.Karmaşık ve uzun sorgular çalıştırılır. Sonuçlanma süresi saniye ve dakikalar içerisinde sonlanır.
Organizasyonların temel işleyişi için önemlidir.Planlama, Karar destek noktalarında destek sağlar.
Çok sayıda detay tablolar içerir.Az sayıda tablo içerir ancak tablo boyutları oldukça büyüktür.

 

Mehmet Emin Paça

I am a Datawarehouse & Reporting expert having 4+ years experience in Oracle Business Intelligence 12c, Oracle Data Integrator 12c and Tableau. Also PL / SQL is my favorite language which I code it as my daily routine. Previously , I worked as a Senior Java Software Developer having 5 years experience. I am pleased to share my knowledge and experience so I am here

Leave a Reply

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!
Visit Us On FacebookVisit Us On LinkedinVisit Us On Twitter